Umowa zlecenie z emerytem – jakie składki należy odprowadzać?
Przy jednej umowie zlecenie emeryt podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Jeżeli emeryt ma inne tytuły do ubezpieczeń, zakres składek społecznych ustala się z uwzględnieniem zbiegu tytułów. Składka zdrowotna pozostaje obowiązkowa od każdej umowy zlecenie.
Jakie składki obejmują umowę zlecenie z emerytem?
Samo ustalone prawo do emerytury nie zwalnia z opłacania składek od umowy zlecenie. Jeżeli jest to jedyny tytuł do ubezpieczeń, zleceniodawca zgłasza emeryta do ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i zdrowotnego. Do ubezpieczenia chorobowego zleceniobiorca może przystąpić dobrowolnie, na swój wniosek.
Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy emeryt wykonuje kilka umów zlecenie albo jednocześnie pracuje na etacie. Wtedy trzeba ustalić, które tytuły obejmują obowiązkowe ubezpieczenia społeczne. Składkę zdrowotną rozlicza się odrębnie z każdego tytułu.
Składki przy jednej umowie zlecenie
Poniższe zestawienie dotyczy sytuacji, w której umowa zlecenie jest jedynym tytułem emeryta do ubezpieczeń:
| Rodzaj ubezpieczenia | Status | Finansowanie |
|---|---|---|
| Emerytalne | Obowiązkowe | Składkę finansują zleceniobiorca i zleceniodawca |
| Rentowe | Obowiązkowe | Składkę finansują zleceniobiorca i zleceniodawca |
| Wypadkowe | Obowiązkowe | Składkę finansuje zleceniodawca |
| Chorobowe | Dobrowolne | Składkę finansuje zleceniobiorca, jeżeli złoży wniosek o objęcie ubezpieczeniem |
| Zdrowotne | Obowiązkowe | Składkę finansuje zleceniobiorca, a zleceniodawca pobiera ją z wynagrodzenia i przekazuje do ZUS |
W praktyce część składek społecznych jest potrącana z wynagrodzenia emeryta, a część finansuje zleceniodawca. Składka wypadkowa obciąża zleceniodawcę. Jeżeli emeryt nie zgłosi wniosku o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, składka ta nie jest naliczana.
Jak działa zbieg tytułów do ubezpieczeń?
Zbieg tytułów występuje wtedy, gdy emeryt ma w tym samym czasie kilka podstaw do ubezpieczeń, na przykład kilka umów zlecenie albo etat i umowę zlecenie. Przy ustalaniu obowiązku ubezpieczeń społecznych znaczenie ma kolejność powstania tytułów oraz wysokość podstawy wymiaru składek.
W 2026 r. punktem odniesienia jest minimalne wynagrodzenie w wysokości 4806 zł brutto. Mechanizm można przeanalizować w następującej kolejności:
- Ustal, która umowa zlecenie albo który inny tytuł powstał jako pierwszy.
- Sprawdź podstawę wymiaru składek z pierwszego tytułu i porównaj ją z kwotą 4806 zł brutto.
- Jeżeli podstawa jest niższa od minimalnego wynagrodzenia, uwzględnij kolejne umowy, aż suma podstaw osiągnie ten poziom.
- Po osiągnięciu minimalnego wynagrodzenia kolejne zlecenie może podlegać wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, chyba że zleceniobiorca dobrowolnie wybierze także ubezpieczenia społeczne.
Przykładowo, jeżeli emeryt wykonuje pierwsze zlecenie za 3000 zł brutto, a drugie za 2500 zł brutto, podstawy z obu umów mogą być objęte obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, ponieważ pierwsza umowa nie zapewnia podstawy równej minimalnemu wynagrodzeniu. Gdyby z pierwszego zlecenia podstawa wynosiła co najmniej 4806 zł, z drugiej umowy obowiązkowa byłaby zasadniczo tylko składka zdrowotna.
Składkę zdrowotną nalicza się odrębnie od każdej umowy zlecenie, niezależnie od tego, czy dana umowa podlega ubezpieczeniom społecznym. Przy etacie trzeba sprawdzić także, czy emeryt osiąga z niego co najmniej minimalne wynagrodzenie. Jeżeli tak, zlecenie zawarte z innym podmiotem może być objęte tylko ubezpieczeniem zdrowotnym. Zlecenie zawarte z własnym pracodawcą rozlicza się natomiast jak przychód ze stosunku pracy.
Kiedy nie opłaca się FP i FGŚP?
Zleceniodawca nie finansuje składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, jeżeli zleceniobiorca osiągnął ustawowy wiek wskazany dla tego zwolnienia:
- Kobieta, która ukończyła 55 lat, nie podlega obowiązkowi opłacania FP i FGŚP z tego tytułu.
- Mężczyzna, który ukończył 60 lat, nie podlega obowiązkowi opłacania FP i FGŚP z tego tytułu.
Zwolnienie wynika z wieku, a nie z samego faktu pobierania emerytury. Dlatego przy zawieraniu umowy należy zweryfikować datę urodzenia zleceniobiorcy oraz jego status ubezpieczeniowy.
Jak zgłosić emeryta do ZUS?
Jeżeli umowa zlecenie obejmuje ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zleceniodawca składa formularz ZUS ZUA. Dla emeryta wykonującego zlecenie stosuje się kod tytułu ubezpieczenia 04 11 1X, przy czym ostatni znak kodu zależy od właściwego wariantu ubezpieczenia.
Gdy z umowy wynika wyłącznie obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, właściwym formularzem jest ZUS ZZA. Zgłoszenia należy dokonać w ciągu 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczeniowego, czyli co do zasady od rozpoczęcia wykonywania umowy.
Najważniejsze rozliczenie zależy od liczby tytułów do ubezpieczeń. Przy jednym zleceniu obowiązkowe są składki emerytalna, rentowe, wypadkowa i zdrowotna, a chorobowa pozostaje dobrowolna. Przy kilku tytułach składki społeczne ustala się przez porównanie sumy podstaw z minimalnym wynagrodzeniem, natomiast zdrowotną pobiera się od każdej umowy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady księgowej ani prawnej. Przy kilku równoległych tytułach do ubezpieczeń sposób rozliczenia warto potwierdzić w ZUS lub z doradcą.
