Na jaki okres może być zawarta pierwsza umowa o pracę?
Pierwsza umowa o pracę nie musi być zawarta na okres próbny. Prawo nie wskazuje też minimalnego ani maksymalnego czasu trwania pierwszej umowy jako takiej. Może to być umowa na okres próbny, na czas określony albo od razu na czas nieokreślony. Rodzaj i długość zatrudnienia zależą od ustaleń pracownika z pracodawcą.
Na jaki okres może być zawarta pierwsza umowa o pracę?
Przepisy Kodeksu pracy nie wymagają, aby każdą współpracę rozpoczynała umowa na okres próbny. Pracodawca może zaproponować ją jako etap sprawdzenia kwalifikacji i wzajemnej współpracy, ale równie dobrze może od razu podpisać z nową osobą umowę na czas określony lub nieokreślony.
Umowa na okres próbny może trwać maksymalnie 3 miesiące. Nie jest jednak jedyną możliwością przy pierwszym zatrudnieniu. Nie ma też przeszkód, aby osoba bez wcześniejszego doświadczenia otrzymała od razu umowę bezterminową. Prawa pracownika wynikają z rodzaju zawartej umowy, a nie z tego, czy jest to jego pierwsza praca.
Pierwsza umowa – jakie są możliwości?
Każdy rodzaj umowy służy nieco innemu celowi. Najważniejsza różnica dotyczy przewidywanego czasu zatrudnienia i stabilności współpracy:
| Rodzaj umowy | Cel | Stabilność |
|---|---|---|
| Na okres próbny | Sprawdzenie kwalifikacji, sposobu wykonywania pracy i współpracy | Najmniejsza, bo umowa jest zawierana na krótki, z góry określony okres |
| Na czas określony | Zatrudnienie do wskazanej daty lub przez ustalony czas | Ograniczona terminem zakończenia umowy |
| Na czas nieokreślony | Stałe zatrudnienie bez określonej daty końcowej | Największa spośród trzech rodzajów umów |
Umowa próbna nie wlicza się do limitów dotyczących umów na czas określony. W przypadku zwykłych umów terminowych obowiązuje limit 3 umów i łącznie 33 miesięcy zatrudnienia u tego samego pracodawcy. Ograniczenia te dotyczą wyłącznie umów na czas określony, a nie pierwszej umowy jako takiej. W określonych sytuacjach, na przykład przy zastępstwie nieobecnego pracownika, przepisy przewidują wyjątki.
Niezależnie od rodzaju umowy pracownik od pierwszego dnia zatrudnienia korzysta z ochrony przewidzianej w prawie pracy. Dotyczy to między innymi wynagrodzenia, czasu pracy, urlopu wypoczynkowego oraz bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.
Co musi zawierać pierwsza umowa o pracę?
Umowę należy zawrzeć na piśmie, co do zasady przed dopuszczeniem pracownika do pracy. Dokument powinien jasno określać podstawowe warunki zatrudnienia:
- Strony umowy – dane pracodawcy i pracownika.
- Rodzaj umowy – na okres próbny, czas określony albo czas nieokreślony.
- Rodzaj pracy – stanowisko lub rodzaj powierzonych zadań.
- Miejsce wykonywania pracy – na przykład adres zakładu albo określony obszar.
- Wynagrodzenie – wraz ze wskazaniem jego składników.
- Wymiar czasu pracy – na przykład pełny etat lub część etatu.
- Data rozpoczęcia pracy – dzień wskazany w umowie jest dniem nawiązania stosunku pracy.
Przy umowie próbnej dokument powinien wskazywać jej czas trwania lub dzień zakończenia. Przy umowie na czas określony należy określić czas trwania albo dzień jej zakończenia. Pracownik powinien otrzymać własny egzemplarz dokumentu, a nie tylko ustne potwierdzenie ustaleń.
Na co zwrócić uwagę przed podpisaniem?
Przed złożeniem podpisu sprawdź, czy dokument odpowiada ustaleniom z rekrutacji. Pomocna może być krótka lista kontrolna:
- Sprawdź poprawność swoich danych oraz danych pracodawcy.
- Upewnij się, jaki rodzaj umowy podpisujesz i do kiedy ma trwać, jeśli jest terminowa.
- Porównaj wskazane wynagrodzenie, wymiar etatu, stanowisko i miejsce pracy z wcześniejszymi ustaleniami.
- Sprawdź datę rozpoczęcia pracy oraz zasady wypłaty wynagrodzenia.
- Poproś o swój egzemplarz umowy w formie papierowej albo elektronicznej.
- Potwierdź, że pracodawca skierował Cię na wymagane badania lekarskie.
- Upewnij się, że przed dopuszczeniem do pracy odbędziesz szkolenie BHP i poznasz ryzyko zawodowe.
Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do pracy na danym stanowisku. Szkolenie BHP również powinno odbyć się przed rozpoczęciem wykonywania obowiązków. Koszty tych czynności ponosi pracodawca.
Czy pierwsza umowa musi być próbna?
Nie. Umowa próbna jest rozwiązaniem, na które może zdecydować się pracodawca, ale nie wynika z prawnego obowiązku. Może on uznać, że chce najpierw sprawdzić pracownika, albo od razu zaproponować umowę na czas określony czy nieokreślony.
Jeżeli pracodawca przedstawia umowę próbną, możesz omówić jej długość, stanowisko, wynagrodzenie i dalsze perspektywy zatrudnienia. Nie oznacza to jednak, że pracodawca musi zgodzić się na umowę bezterminową. Najważniejsze, aby przed podpisaniem znać rodzaj umowy, jej warunki oraz planowaną datę zakończenia.
Pierwsza umowa o pracę może więc trwać od krótkiego okresu próbnego do zatrudnienia na czas nieokreślony. Brak umowy próbnej nie jest błędem, a jej zawarcie nie odbiera pracownikowi praw przysługujących od pierwszego dnia pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.
