Co to jest umowa na czas określony? Najważniejsze informacje

Umowa na czas określony to umowa o pracę, w której pracodawca i pracownik z góry ustalają termin zakończenia zatrudnienia. Zasadniczo może trwać łącznie maksymalnie 33 miesiące, a ten sam pracodawca może zawrzeć z pracownikiem najwyżej 3 takie umowy.

Co to jest umowa na czas określony?

Umowa na czas określony jest terminowym stosunkiem pracy. Oznacza to, że strony określają nie tylko warunki zatrudnienia, lecz także moment zakończenia umowy. Termin ten można wskazać przez podanie konkretnej daty, określenie okresu zatrudnienia albo opisanie zdarzenia, którego wystąpienie zakończy stosunek pracy.

W przeciwieństwie do umowy na czas nieokreślony umowa terminowa z założenia nie ma trwać bez końca. Zapewnia pracodawcy większą elastyczność, ale nie może być wykorzystywana do wieloletniego odnawiania zatrudnienia bez przejścia na stabilniejszą formę umowy. Z tego powodu Kodeks pracy wprowadza limit czasowy i limit liczby umów.

Jakie są limity umów na czas określony?

Limity dotyczą umów zawieranych między tym samym pracodawcą a tym samym pracownikiem. Obowiązują niezależnie od siebie, dlatego przekroczenie któregokolwiek z nich wywołuje skutek prawny.

• Limit czasowy – łączny okres zatrudnienia na podstawie umów na czas określony nie może przekroczyć 33 miesięcy.
• Limit ilościowy – strony mogą zawrzeć maksymalnie 3 umowy na czas określony.
• Przekroczenie limitu – zatrudnienie staje się zatrudnieniem na czas nieokreślony z mocy prawa.
• Umowa na okres próbny – nie wlicza się do limitu 33 miesięcy ani do limitu 3 umów.

Jeżeli zatrudnienie trwa dłużej niż 33 miesiące, umowa przekształca się w umowę na czas nieokreślony od dnia następującego po upływie tego okresu. Gdy pracodawca zawrze czwartą umowę terminową, przekształcenie następuje od dnia jej zawarcia. Nie trzeba podpisywać nowego dokumentu, aby skutek powstał – wynika on bezpośrednio z przepisów.

Do limitów wlicza się także wcześniejsze umowy na czas określony zawarte przez te same strony. Sama przerwa między zatrudnieniem nie powoduje rozpoczęcia naliczania limitów od początku. Przedłużenie trwającej umowy poprzez uzgodnienie dłuższego okresu zatrudnienia jest traktowane jak zawarcie kolejnej umowy terminowej i podlega obu limitom.

Zmiana innych warunków zatrudnienia, na przykład wynagrodzenia, stanowiska lub miejsca pracy, nie powoduje sama w sobie zawarcia nowej umowy. Inaczej jest wtedy, gdy strony faktycznie wydłużają okres, na który umowa została zawarta.

Kiedy limity nie mają zastosowania?

Przepisy przewidują sytuacje, w których umowa terminowa może wykraczać poza limit 33 miesięcy i 3 umów. Wyłączenie jest uzasadnione wtedy, gdy terminowe zatrudnienie odpowiada rzeczywistemu, okresowemu zapotrzebowaniu pracodawcy.

Ograniczeń nie stosuje się do umów zawartych:

• w celu zastępstwa pracownika podczas jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
• do wykonywania pracy dorywczej lub sezonowej,
• na okres kadencji,
• z powodu obiektywnych przyczyn leżących po stronie pracodawcy, jeżeli zawarcie umowy jest niezbędne dla zaspokojenia rzeczywistego okresowego zapotrzebowania.

W ostatnim przypadku pracodawca powinien wskazać w umowie przyczyny zastosowania wyjątku. Musi też zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy o zawarciu takiej umowy i podać uzasadnienie. Zawiadomienie do Państwowej Inspekcji Pracy składa się w terminie 5 dni roboczych od zawarcia umowy.

Umowa na zastępstwo pozostaje umową o pracę na czas określony, ale nie podlega standardowym limitom. Jej koniec powinien być powiązany z powrotem zastępowanego pracownika albo ustaniem przyczyny jego nieobecności.

Jaki jest okres wypowiedzenia umowy na czas określony?

Okres wypowiedzenia umowy na czas określony zależy od łącznego stażu pracy u danego pracodawcy. Przy jego ustalaniu uwzględnia się okresy zatrudnienia u tego pracodawcy, także gdy między nimi występowały przerwy.

Okres wypowiedzenia może więc zależeć od całego stażu u pracodawcy, a nie tylko od czasu trwania obecnej umowy terminowej. Zasady te są podobne do stosowanych przy umowie na czas nieokreślony.

Dlaczego wprowadzono limity?

Limity mają ograniczać wielokrotne zawieranie umów terminowych z osobą, która faktycznie stale pracuje dla tego samego pracodawcy. Po wykorzystaniu limitu pracownik powinien uzyskać status osoby zatrudnionej na czas nieokreślony, chyba że zachodzi jeden z ustawowych wyjątków.

Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch niezależnych ograniczeń: 33 miesięcy łącznego zatrudnienia oraz 3 umów terminowych. Przekroczenie któregokolwiek z nich powoduje automatyczne przekształcenie zatrudnienia w umowę na czas nieokreślony.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku sporu dotyczącego rodzaju umowy lub prawidłowego obliczenia limitów warto skonsultować sprawę z prawnikiem albo Państwową Inspekcją Pracy.