Odprawa emerytalna – jakie składki należy od niej odprowadzić?
Odprawa emerytalna nie podlega składkom ZUS, w tym składce zdrowotnej. Jest jednak przychodem ze stosunku pracy i co do zasady podlega opodatkowaniu PIT. Pracodawca pobiera więc zaliczkę na podatek, chyba że pracownik spełnia warunki ulgi dla seniorów.
Jakie obciążenia dotyczą odprawy emerytalnej?
Odprawa emerytalna jest świadczeniem wypłacanym w związku z przejściem pracownika na emeryturę. Zwolnienie z oskładkowania obejmuje ją niezależnie od tego, czy wynosi ustawowe minimum, czy została przyznana w wyższej kwocie na podstawie regulaminu zakładowego albo przepisów szczególnych.
| Rodzaj obciążenia | Czy podlega odprawie? | Podstawa prawna |
|---|---|---|
| Składki na ubezpieczenia społeczne | Nie | § 2 pkt 2 rozporządzenia MPiPS z 18 grudnia 1998 r. |
| Składka na ubezpieczenie zdrowotne | Nie | Wyłączenie odprawy z podstawy wymiaru składek |
| Podatek dochodowy PIT | Tak, co do zasady | Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych |
W praktyce od odprawy nie potrąca się składek emerytalnej, rentowej, chorobowej, wypadkowej ani zdrowotnej. Obciążeniem może pozostać zaliczka na PIT, dlatego kwota wypłacona pracownikowi jest zwykle niższa od kwoty brutto odprawy, choć wyższa niż byłaby po potrąceniu pełnych składek ZUS.
Dlaczego odprawa podlega PIT?
Ustawa o PIT zalicza do przychodów ze stosunku pracy wszelkie wypłaty pieniężne związane z zatrudnieniem, w tym świadczenia wypłacane przy zakończeniu pracy. Odprawa emerytalna ma właśnie taki charakter, dlatego pracodawca standardowo dolicza ją do przychodów pracownika i oblicza zaliczkę według właściwej skali podatkowej, czyli 12% albo 32% – zależnie od sytuacji podatnika.
Odprawa jest wykazywana w informacji PIT-11 razem z innymi przychodami ze stosunku pracy, a nie jako przychód z innych źródeł. Zastosowanie mogą mieć koszty uzyskania przychodu oraz inne elementy wpływające na wysokość zaliczki. Sam fakt zwolnienia z ZUS nie oznacza więc automatycznego zwolnienia z podatku.
Kiedy odprawa może być zwolniona z PIT?
Wyjątkiem jest ulga dla seniorów, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT. Może ona objąć przychody z pracy, w tym odprawę emerytalną, jeśli podatnik spełnia ustawowe warunki. Znaczenie ma nie tylko wiek, lecz także moment otrzymania świadczenia.
W szczególności:
- kobieta musi mieć ukończone 60 lat, a mężczyzna 65 lat,
- odprawa i inne objęte ulgą przychody muszą zostać otrzymane przed wypłatą pierwszej emerytury,
- podatnik nie może pobierać świadczenia emerytalnego w momencie uzyskania przychodu,
- zwolnienie obejmuje przychody do rocznego limitu 85 528 zł, z uwzględnieniem pozostałych warunków ustawy.
Najważniejsza jest data faktycznej wypłaty odprawy w relacji do daty otrzymania pierwszego świadczenia emerytalnego. Samo nabycie prawa do emerytury albo złożenie wniosku w ZUS nie musi jeszcze wyłączać ulgi. Jeżeli pracownik nie złoży pracodawcy oświadczenia pozwalającego na jej stosowanie, może rozliczyć zwolnienie w zeznaniu rocznym, o ile spełnia wymagania ustawowe.
Kiedy pracownikowi przysługuje odprawa?
Podstawę prawa do odprawy emerytalnej stanowi art. 921 Kodeksu pracy. Zgodnie z nim pracownikowi, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na emeryturę, przysługuje odprawa w wysokości co najmniej jednomiesięcznego wynagrodzenia. Aby świadczenie było należne, muszą być spełnione następujące warunki:
- pracownik nabył prawo do emerytury,
- stosunek pracy został rozwiązany w związku z przejściem na emeryturę,
- odprawa emerytalna albo rentowa nie została wcześniej pobrana,
- świadczenie jest wypłacane jednorazowo.
Odprawa przysługuje osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, niezależnie od tego, czy umowa była zawarta na czas określony, czy nieokreślony. Regulamin wynagradzania, układ zbiorowy lub przepisy dotyczące określonej grupy zawodowej mogą przyznawać świadczenie wyższe niż minimum wynikające z Kodeksu pracy. Nie zmienia to zasad jego rozliczenia – odprawa nadal pozostaje wyłączona z podstawy składek ZUS, ale co do zasady podlega PIT.
Najkrócej: od odprawy emerytalnej nie odprowadza się składek ZUS ani składki zdrowotnej, lecz pracodawca zwykle pobiera zaliczkę na PIT. Podatek może nie wystąpić, gdy wypłata spełnia warunki ulgi dla seniorów.
