2 dni opieki nad dzieckiem – kto płaci: ZUS czy pracodawca?
Za 2 dni opieki nad zdrowym dzieckiem na podstawie art. 188 Kodeksu pracy płaci pracodawca. Pracownik zachowuje za ten czas prawo do 100% wynagrodzenia. ZUS finansuje natomiast zasiłek opiekuńczy, który dotyczy przede wszystkim chorego dziecka i wynosi 80% podstawy wymiaru.
2 dni opieki a zasiłek z ZUS – najważniejsza różnica
Potoczne określenie „opieka nad dzieckiem” może oznaczać dwa różne uprawnienia. Zwolnienie z art. 188 Kodeksu pracy służy opiece nad zdrowym dzieckiem do 14 lat. Zasiłek opiekuńczy jest świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego, najczęściej wykorzystywanym wtedy, gdy dziecko zachoruje.
| Cecha | Opieka z art. 188 KP | Zasiłek opiekuńczy |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Art. 188 Kodeksu pracy | Przepisy o ubezpieczeniu chorobowym |
| Kto finansuje | Pracodawca, jako wynagrodzenie za czas zwolnienia | Ubezpieczenie chorobowe, za które odpowiada ZUS |
| Wysokość świadczenia | 100% wynagrodzenia | 80% podstawy wymiaru zasiłku |
| Cel opieki | Zdrowe dziecko do 14 lat | Najczęściej chore dziecko lub nagłe zamknięcie placówki |
| Dokument | Wniosek do pracodawcy | Zwolnienie lekarskie i dokumenty zasiłkowe, a przy zamknięciu placówki także oświadczenie |
Jak działa opieka z art. 188 Kodeksu pracy?
Pracownik wychowujący co najmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat ma w każdym roku kalendarzowym prawo do zwolnienia od pracy w wymiarze 2 dni albo 16 godzin. Uprawnienie dotyczy pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, niezależnie od stażu pracy.
Nie trzeba wykazywać choroby dziecka ani uzasadniać, dlaczego wolne jest potrzebne. Dni można przeznaczyć na przykład na zebranie w szkole, wizytę u lekarza, sprawę urzędową lub opiekę nad zdrowym dzieckiem w domu. Za ten czas pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, dlatego koszt ponosi pracodawca.
Aby skorzystać ze zwolnienia, należy złożyć pracodawcy papierowy albo elektroniczny wniosek o udzielenie zwolnienia. W pierwszym wniosku w danym roku pracownik wybiera, czy chce korzystać z uprawnienia w dniach, czy w godzinach. Wybrany sposób obowiązuje do końca tego roku.
Limit 2 dni lub 16 godzin jest wspólny dla obojga rodziców. Mogą podzielić się nim po jednym dniu, ale łączny wymiar nie może zostać przekroczony. Niewykorzystane zwolnienie nie przechodzi na kolejny rok i nie przysługuje za nie ekwiwalent pieniężny.
Kiedy płaci ZUS za opiekę nad dzieckiem?
Zasiłek opiekuńczy przysługuje osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym, która musi osobiście opiekować się dzieckiem. W typowej sytuacji chodzi o chorobę dziecka potwierdzoną zwolnieniem lekarskim. Świadczenie wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku, a nie 100% wynagrodzenia.
Zasiłek może przysługiwać także wtedy, gdy dziecko jest zdrowe, ale nagle zamknięto żłobek, klub dziecięcy, przedszkole lub szkołę. W takim przypadku dziecko co do zasady nie może mieć ukończonych 8 lat, a zamknięcie placówki musi być nieprzewidziane. Zwolnienie lekarskie nie jest wtedy potrzebne, ale wymagane są właściwe dokumenty, w tym oświadczenie dotyczące zamknięcia placówki, zwykle na formularzu ZAS-36.
Zasiłek opiekuńczy może przysługiwać w szczególności w następujących sytuacjach:
- dziecko zachorowało i lekarz stwierdził potrzebę osobistej opieki;
- żłobek, przedszkole, klub dziecięcy lub szkoła zostały nagle zamknięte;
- stały opiekun dziecka zachorował, przebywa w szpitalu albo z innej przyczyny nie może zapewnić opieki;
- dziecko wymaga opieki z powodu szczególnych okoliczności przewidzianych w przepisach o ubezpieczeniu chorobowym.
W przypadku chorego dziecka potrzebne jest elektroniczne zwolnienie lekarskie oraz wniosek o wypłatę zasiłku, najczęściej Z-15A. To, czy pieniądze przeleje bezpośrednio ZUS, czy pracodawca, zależy od tego, kto jest płatnikiem zasiłków. Nie zmienia to źródła finansowania – świadczenie pochodzi z ubezpieczenia chorobowego, a nie z wynagrodzenia za pracę.
Najczęściej stosowany limit zasiłku wynosi do 60 dni w roku kalendarzowym na chore dziecko do 14 lat albo w określonych przypadkach na zdrowe dziecko do 8 lat. Limit jest wspólny dla rodziców i nie zwiększa się wraz z liczbą dzieci.
Pięciodniowy urlop opiekuńczy z Kodeksu pracy to jeszcze inne uprawnienie. Jest przeznaczony na zapewnienie osobistej opieki lub wsparcia członkowi rodziny z poważnych względów medycznych i jest bezpłatny. Nie należy mylić go ani z 2 dniami z art. 188 KP, ani z zasiłkiem opiekuńczym.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie warto sprawdzić aktualne przepisy lub skonsultować się ze specjalistą prawa pracy.
