Urlop w nowej pracy – po jakim czasie przysługuje?
W nowej pracy możesz skorzystać z urlopu od pierwszego dnia zatrudnienia, jeśli nie jest to Twoja pierwsza praca w życiu. Przy pierwszym zatrudnieniu prawo do urlopu powstaje po każdym przepracowanym miesiącu, w wymiarze 1/12 rocznej puli.
Urlop w nowej pracy – po jakim czasie przysługuje?
Decydujące znaczenie ma to, czy podejmujesz pierwszą pracę na podstawie umowy o pracę, czy zmieniasz pracodawcę po wcześniejszym zatrudnieniu.
Przy pierwszej pracy urlop nabywasz „z dołu”, czyli po upływie każdego miesiąca zatrudnienia. Przy kolejnej pracy prawo do urlopu proporcjonalnego powstaje już od pierwszego dnia zatrudnienia u nowego pracodawcy.
Różnice w nabywaniu urlopu
| Sytuacja pracownika | Kiedy prawo do urlopu | Zasada nabywania |
|---|---|---|
| Pierwsza praca w życiu | Po każdym przepracowanym miesiącu | 1/12 rocznego wymiaru urlopu, nabywane z dołu |
| Kolejne zatrudnienie | Od pierwszego dnia pracy | Urlop proporcjonalny, nabywany z góry |
| Zmiana pracodawcy w roku pierwszego zatrudnienia | Po kolejnych miesiącach zatrudnienia | Kontynuacja naliczania 1/12, bez rozpoczynania liczenia od początku |
Pierwsza praca w życiu – kiedy pojawia się urlop?
Zgodnie z art. 153 Kodeksu pracy osoba podejmująca pierwszą pracę w życiu nabywa prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy. Za każdy taki miesiąc otrzymuje 1/12 rocznego wymiaru urlopu.
Jeżeli pracownikowi przysługuje 20 dni urlopu rocznie, miesięczna część wynosi 1,66 dnia. Przy wymiarze 26 dni jest to 2,16 dnia. Przepisy nie wymagają automatycznego zaokrąglania każdej części do pełnego dnia, choć pracodawca może zastosować rozwiązanie korzystniejsze dla pracownika.
„Miesiąc pracy” oznacza okres zatrudnienia, a nie 30 dni faktycznie przepracowanych. Jeżeli umowa zaczęła się 18 stycznia, pierwszy miesiąc upływa 17 lutego. Wtedy powstaje prawo do pierwszej części urlopu.
Ta zasada obowiązuje przez cały rok kalendarzowy, w którym pracownik po raz pierwszy podjął pracę na podstawie umowy o pracę. Dotyczy również sytuacji, gdy w tym samym roku zmieni pracodawcę. Nowa firma kontynuuje naliczanie urlopu cząstkowego, uwzględniając wcześniejszy okres zatrudnienia.
Od 1 stycznia kolejnego roku pracownik nabywa już prawo do urlopu z góry. Jeżeli zatrudnienie trwa przez cały rok, przysługuje mu pełna pula, czyli 20 albo 26 dni zależnie od stażu urlopowego.
Zmiana pracodawcy w kolejnych latach
Jeżeli masz już za sobą wcześniejsze zatrudnienie, nie musisz czekać miesiąca na uzyskanie prawa do urlopu. Przy zmianie pracy w trakcie roku nowy pracodawca ustala urlop proporcjonalny za okres od rozpoczęcia zatrudnienia do końca roku.
Obliczenie polega na podzieleniu rocznego wymiaru urlopu przez 12 i pomnożeniu wyniku przez liczbę miesięcy zatrudnienia u nowego pracodawcy. Przykładowo, przy prawie do 26 dni urlopu i pracy od czerwca do grudnia wymiar wynosi 26 ÷ 12 × 7, czyli po zaokrągleniu 16 dni. Trzeba jednak sprawdzić, ile dni pracownik wykorzystał już u poprzedniej firmy.
Łączny urlop w danym roku nie powinien przekroczyć rocznej puli wynikającej ze stażu. Jeżeli poprzedni pracodawca udzielił większej liczby dni, u nowego pracodawcy urlop może zostać odpowiednio pomniejszony. Znaczenie ma tu świadectwo pracy, w którym wykazuje się między innymi wykorzystany urlop w roku ustania zatrudnienia.
Wymiar roczny wynosi 20 dni przy stażu urlopowym krótszym niż 10 lat oraz 26 dni po osiągnięciu co najmniej 10 lat stażu. Do stażu mogą być wliczane także określone okresy nauki, dlatego nowy pracodawca powinien otrzymać dokumenty potwierdzające wcześniejsze zatrudnienie i wykształcenie.
Urlop proporcjonalny powstaje od pierwszego dnia nowej pracy. Nie oznacza to jednak, że niewykorzystane dni z poprzedniej firmy przechodzą do nowego pracodawcy. Poprzedni pracodawca powinien rozliczyć je przed zakończeniem umowy, udzielając urlopu albo wypłacając ekwiwalent pieniężny.
Czy można wziąć urlop od razu?
Tak, ale samo nabycie prawa do urlopu nie oznacza automatycznej zgody na nieobecność w wybranym terminie. Urlop wypoczynkowy co do zasady wymaga uzgodnienia z pracodawcą. Może on odmówić konkretnego terminu, jeżeli nieobecność zakłóciłaby organizację pracy.
Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić:
- Rodzaj zatrudnienia – pierwsza praca w życiu oznacza naliczanie urlopu po miesiącach, a kolejna praca daje dostęp do puli proporcjonalnej od pierwszego dnia.
- Staż urlopowy – od niego zależy, czy roczna pula wynosi 20 czy 26 dni.
- Urlop wykorzystany u poprzedniego pracodawcy – wpływa na limit dostępny w tym samym roku.
- Informacje ze świadectwa pracy – pozwalają nowej firmie prawidłowo rozliczyć urlop proporcjonalny.
Urlop na żądanie w nowej pracy
Urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego, a nie dodatkową pulą dni wolnych. Pracownik może wykorzystać maksymalnie 4 takie dni w roku kalendarzowym, o ile ma dostępny urlop wypoczynkowy.
Przy kolejnej pracy można zgłosić urlop na żądanie już od pierwszego dnia zatrudnienia, pod warunkiem że odpowiednia pula nie została wcześniej wykorzystana u poprzedniego pracodawcy. Osoba podejmująca pierwszą pracę w życiu uzyska taką możliwość dopiero po nabyciu pierwszej części urlopu, czyli po upływie miesiąca zatrudnienia.
Żądanie należy zgłosić najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu, zgodnie z procedurą obowiązującą w firmie. Pracodawca może odmówić także urlopu na żądanie w wyjątkowej sytuacji, gdy nieobecność poważnie zagroziłaby funkcjonowaniu zakładu pracy. Samowolne opuszczenie pracy bez uzyskania zgody może zostać potraktowane jako nieusprawiedliwiona nieobecność.
Prawo do urlopu i zgoda na konkretny termin to dwie różne kwestie. Możesz mieć już naliczone dni wolne, ale przed rozpoczęciem urlopu nadal powinieneś uzgodnić termin z pracodawcą.
Najkrócej: przy pierwszej pracy w życiu urlop pojawia się po każdym miesiącu zatrudnienia. Przy każdej kolejnej pracy przysługuje od pierwszego dnia, ale w wymiarze proporcjonalnym do okresu zatrudnienia w danym roku.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.
