Urlop tacierzyński – do kiedy można go wykorzystać?
Urlop tacierzyński to potoczna nazwa części urlopu macierzyńskiego przejętej przez ojca dziecka. Można z niego skorzystać dopiero po wykorzystaniu przez matkę co najmniej 14 tygodni urlopu po porodzie. Ojciec rozpoczyna go bezpośrednio po zakończeniu urlopu matki, więc nie da się odłożyć go na dowolny późniejszy termin.
Czym jest urlop tacierzyński?
Określenie „urlop tacierzyński” nie występuje w Kodeksie pracy. W praktyce oznacza niewykorzystaną przez matkę część urlopu macierzyńskiego, którą przejmuje ojciec. Matka może zrezygnować z dalszej części urlopu po upływie obowiązkowych 14 tygodni, a ojciec kontynuuje urlop od następnego dnia.
Przy jednym dziecku urlop macierzyński trwa 20 tygodni. Jeżeli matka wykorzysta 14 tygodni, ojcu może pozostać maksymalnie 6 tygodni. Przy większej liczbie dzieci urodzonych podczas jednego porodu wymiar rośnie:
Wymiar przejmowanej części zależy od liczby dzieci:
- przy jednym dziecku – maksymalnie 6 tygodni
- przy dwojgu dzieci – maksymalnie 17 tygodni
- przy trojgu dzieci – maksymalnie 19 tygodni
- przy czworgu dzieci – maksymalnie 21 tygodni
- przy pięciorgu lub większej liczbie dzieci – maksymalnie 23 tygodnie
Do kiedy można wykorzystać urlop tacierzyński?
Ojciec może korzystać z tej części urlopu tylko do wyczerpania pozostałego wymiaru urlopu macierzyńskiego. Nie wybiera dowolnej daty w późniejszym okresie. Urlop musi rozpocząć się bezpośrednio po urlopie matki i być kontynuowany jako jeden, nieprzerwany okres.
Aby skorzystać z uprawnienia, muszą być spełnione wszystkie te warunki:
- matka wykorzystała co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego po porodzie
- matka złożyła oświadczenie o rezygnacji z pozostałej części urlopu
- ojciec przejmuje urlop bezpośrednio po matce
- ojciec jest pracownikiem albo podlega ubezpieczeniu chorobowemu, jeżeli pobiera zasiłek zamiast korzystać z urlopu pracowniczego
Co do zasady ojciec nie może podzielić przejętej części na kilka odrębnych okresów. Wyjątkiem może być szczególna sytuacja przewidziana w przepisach, na przykład hospitalizacja dziecka. Rezygnacja matki oznacza też wcześniejszy powrót do pracy albo zakończenie przez nią pobierania zasiłku za pozostałą część urlopu.
Uwaga: samo ustalenie, że ojciec chce zająć się dzieckiem, nie wystarcza. Matka musi formalnie zrezygnować z dalszej części urlopu, a ojciec powinien złożyć własny wniosek w ustawowym terminie. Przekroczenie terminu może uniemożliwić rozpoczęcie urlopu w zaplanowanym dniu.
Urlop tacierzyński a urlop ojcowski
Te dwa uprawnienia są niezależne. Urlop tacierzyński jest częścią urlopu macierzyńskiego matki, natomiast urlop ojcowski stanowi własne prawo ojca i nie pomniejsza urlopu przysługującego matce.
| Rodzaj urlopu | Wymiar | Do kiedy można wykorzystać? | Warunek |
|---|---|---|---|
| Urlop tacierzyński | Do 6 tygodni przy jednym dziecku, więcej przy porodzie mnogim | Bezpośrednio po wykorzystaniu przez matkę co najmniej 14 tygodni, do wyczerpania urlopu macierzyńskiego | Rezygnacja matki z pozostałej części i przejęcie urlopu przez ojca |
| Urlop ojcowski | 2 tygodnie, jednorazowo albo w 2 częściach | Do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia | Własny wniosek ojca, niezależny od urlopu matki |
| Urlop rodzicielski | 41 tygodni przy jednym dziecku lub 43 tygodnie przy większej liczbie dzieci, z czego 9 tygodni jest zarezerwowane dla ojca | Do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat | Wniosek o urlop rodzicielski i podział uprawnienia między rodziców |
Jak złożyć wniosek?
Przy przejęciu części urlopu macierzyńskiego należy zachować następującą kolejność:
- Matka składa wniosek o rezygnację z pozostałej części urlopu co najmniej 7 dni przed planowanym powrotem do pracy.
- Ojciec składa wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego co najmniej 14 dni przed jego rozpoczęciem.
- Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające wymiar urlopu wykorzystany przez matkę oraz jej rezygnację z pozostałej części.
- Pracodawca udziela urlopu, jeżeli wniosek spełnia wymagania i zachowano ustawowe terminy.
Najczęściej potrzebne są:
- wniosek ojca o udzielenie urlopu
- oświadczenie matki o rezygnacji z pozostałej części urlopu
- informacja o okresie urlopu macierzyńskiego wykorzystanym przez matkę
- odpis albo kopia aktu urodzenia dziecka, jeżeli dokument nie znajduje się już w aktach pracodawcy lub płatnika zasiłku
Jeżeli ojciec prowadzi działalność gospodarczą albo pracuje na podstawie umowy zlecenia i podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, składa dokumenty dotyczące wypłaty zasiłku do właściwego płatnika, najczęściej do ZUS. Wątpliwości dotyczące konkretnego okresu lub dokumentów można wyjaśnić z pracodawcą, kadrami albo ZUS.
Najważniejsza zasada jest prosta: urlop tacierzyński nie jest odrębnym urlopem z własnym późniejszym terminem wykorzystania. Ojciec przejmuje pozostałą część urlopu macierzyńskiego po wykorzystaniu przez matkę minimum 14 tygodni i rozpoczyna ją bezpośrednio po niej.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W przypadku wątpliwości dotyczących uprawnień pracowniczych lub zasiłku warto skonsultować sprawę z pracodawcą, kadrami albo ZUS.
