Urlop tacierzyński – do jakiego wieku dziecka przysługuje?
W polskim prawie nie ma odrębnego urlopu tacierzyńskiego. To potoczne określenie części urlopu macierzyńskiego, którą ojciec przejmuje po matce. Nie obowiązuje tu sztywny limit wieku dziecka, taki jak przy urlopie ojcowskim. Ojciec może przejąć pozostałą część macierzyńskiego po wykorzystaniu przez matkę co najmniej 14 tygodni urlopu po porodzie.
Urlop tacierzyński – do jakiego wieku dziecka?
Określenie „urlop tacierzyński” nie występuje w Kodeksie pracy. W praktyce oznacza przejęcie przez ojca niewykorzystanej części urlopu macierzyńskiego. Nie jest to nowy urlop przyznawany niezależnie od uprawnienia matki, lecz kontynuacja urlopu rozpoczętego przez matkę dziecka.
Przy jednym dziecku urlop macierzyński trwa 20 tygodni. Matka musi wykorzystać po porodzie co najmniej 14 tygodni. Z pozostałych 6 tygodni może zrezygnować na rzecz ojca, który przejmuje je bezpośrednio po niej. Dlatego w tym przypadku nie określa się końcowego wieku dziecka w taki sposób jak przy urlopie ojcowskim. Znaczenie ma moment rezygnacji matki i przekazania niewykorzystanej części urlopu.
Limity urlopów dla ojca
Najczęstsze pomyłki wynikają z utożsamiania trzech różnych uprawnień. Ich podstawowe terminy przedstawia tabela:
| Typ urlopu | Do kiedy można wykorzystać? | Wymiar | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Macierzyński przejęty przez ojca, potocznie „tacierzyński” | Do wyczerpania niewykorzystanej części urlopu macierzyńskiego | Zwykle do 6 tygodni przy jednym dziecku | Matka może zrezygnować z części urlopu po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni po porodzie |
| Ojcowski | Do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia | 2 tygodnie | Można wykorzystać jednorazowo albo w dwóch częściach po tygodniu |
| Rodzicielski | Do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat | 41 tygodni przy jednym dziecku albo 43 tygodnie przy porodzie mnogim | 9 tygodni jest przeznaczone wyłącznie dla ojca i nie można ich przekazać matce |
Urlop ojcowski jest samodzielnym prawem ojca. Nie pomniejsza urlopu macierzyńskiego matki i można z niego skorzystać także wtedy, gdy matka przebywa na urlopie macierzyńskim albo rodzicielskim. Za ten okres przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru.
Jak ojciec przejmuje część urlopu macierzyńskiego?
Przejęcie urlopu wymaga współdziałania obojga rodziców. Matka składa oświadczenie o rezygnacji z pozostałej części urlopu, a ojciec występuje o udzielenie mu tej części. Ojciec powinien rozpocząć urlop bezpośrednio po zakończeniu urlopu matki.
Podstawowe warunki przejęcia części urlopu macierzyńskiego są następujące:
- Matka musi wykorzystać po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego.
- Matka składa wniosek o rezygnację z pozostałej części urlopu co najmniej 7 dni przed planowanym powrotem do pracy.
- Ojciec składa wniosek o udzielenie przejętej części urlopu co najmniej 14 dni przed jego rozpoczęciem.
- Ojciec przejmuje niewykorzystaną część urlopu w całości, a nie dowolnie wybraną liczbę dni.
Do wniosku ojca zwykle dołącza się odpis aktu urodzenia dziecka, oświadczenie o okresie urlopu wykorzystanym przez matkę oraz dokument potwierdzający jej rezygnację z pozostałej części urlopu. Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu, jeżeli wniosek spełnia wymagania i został złożony w terminie.
Inne zasady mogą mieć zastosowanie w szczególnych sytuacjach, na przykład po śmierci matki, porzuceniu dziecka albo gdy matka nie może sprawować osobistej opieki z powodu stanu zdrowia. Wtedy ojciec może przejąć uprawnienia także na podstawie odmiennych przesłanek niż standardowa rezygnacja po 14 tygodniach.
Urlop ojcowski a rodzicielski – który limit dotyczy ojca?
Jeżeli pytanie dotyczy dwóch tygodni przeznaczonych wyłącznie dla ojca, chodzi o urlop ojcowski. Trzeba go rozpocząć przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia, a wniosek złożyć nie później niż 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
Urlop rodzicielski jest wspólną pulą rodziców. Przy jednym dziecku wynosi łącznie 41 tygodni, ale każdy rodzic ma własne, nieprzenoszalne 9 tygodni. Ojciec może więc wykorzystać swoją część nawet wtedy, gdy matka wykorzystała pozostałe tygodnie. Cały urlop rodzicielski trzeba wykorzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.
Najkrócej: „tacierzyński” nie ma osobnego limitu wieku, ponieważ jest częścią macierzyńskiego przejętą po matce. Limit 12 miesięcy życia dziecka dotyczy urlopu ojcowskiego, a limit 6 lat – urlopu rodzicielskiego.
