Urlop szkoleniowy – kiedy przysługuje pracownikowi?
Urlop szkoleniowy przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę, który podnosi kwalifikacje zawodowe z inicjatywy pracodawcy albo za jego wyraźną zgodą. Jest płatnym zwolnieniem od pracy, a liczba dni zależy od rodzaju egzaminu lub etapu nauki.
Komu przysługuje urlop szkoleniowy?
Urlop szkoleniowy wynika z przepisów Kodeksu pracy i dotyczy podnoszenia kwalifikacji zawodowych przydatnych w pracy. Nie obejmuje każdego kursu ani szkolenia wybranego przez pracownika. Znaczenie ma zarówno rodzaj nauki, jak i stanowisko pracodawcy wobec tej inicjatywy.
Prawo do tego urlopu ma osoba pozostająca w stosunku pracy, czyli zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Sama umowa cywilnoprawna, na przykład umowa zlecenia, nie daje ustawowego prawa do urlopu szkoleniowego.
Jakie warunki trzeba spełnić?
Aby urlop szkoleniowy przysługiwał, muszą być spełnione podstawowe warunki:
- Umowa o pracę – uprawnienie wynika ze stosunku pracy, a nie z samego faktu wykonywania zadań na rzecz firmy.
- Inicjatywa lub zgoda pracodawcy – pracodawca powinien zaakceptować podnoszenie kwalifikacji albo sam je zainicjować.
- Związek nauki z pracą – zdobywana wiedza lub umiejętności powinny mieć znaczenie dla kwalifikacji zawodowych i pracy w firmie.
- Ustalenie terminu zwolnienia – urlopu udziela się w dniach, które zgodnie z rozkładem czasu pracy są dla pracownika dniami pracy.
Zgodę najlepiej uzyskać w formie pisemnej lub elektronicznej. Może ona zostać ujęta w odrębnym dokumencie albo w umowie szkoleniowej. Taki dokument może określać także zasady finansowania nauki, zakres obowiązków stron oraz ewentualny obowiązek pozostania w zatrudnieniu po ukończeniu kształcenia. Okres ten nie może przekraczać trzech lat.
Ile dni urlopu szkoleniowego przysługuje?
Wymiar urlopu zależy od egzaminu albo etapu nauki, do którego przygotowuje się pracownik. Ustawowe wymiary przedstawiają się następująco:
| Rodzaj egzaminu lub etapu nauki | Wymiar urlopu | Cel zwolnienia |
|---|---|---|
| Egzamin eksternistyczny | 6 dni | Przygotowanie do egzaminu i jego zdanie |
| Egzamin maturalny lub zawodowy | 6 dni | Przygotowanie do egzaminu i jego zdanie |
| Praca dyplomowa i egzamin dyplomowy | 21 dni | Ostatni rok studiów, przygotowanie pracy oraz egzaminu |
Są to ustawowe wymiary minimalne. Pracodawca może przyznać pracownikowi korzystniejsze warunki, na przykład większą liczbę dni albo dodatkowe zwolnienie ustalone w regulaminie lub umowie szkoleniowej. Nie może natomiast zmniejszyć wymiaru wynikającego z Kodeksu pracy.
Urlop szkoleniowy służy przygotowaniu do egzaminu lub udziałowi w samym egzaminie. Nie jest przeznaczony na zwykłe uczestnictwo w zajęciach lub wykładach. W takich sytuacjach mogą mieć zastosowanie odrębne zasady zwolnienia od pracy.
Co jeśli pracownik szkoli się samodzielnie?
Pracownik, który rozpoczął studia, kurs lub inne kształcenie z własnej inicjatywy i bez zgody pracodawcy, nie nabywa przez to prawa do urlopu szkoleniowego. Sam fakt, że nauka może być przydatna w pracy, nie wystarcza.
Brak zgody pracodawcy oznacza brak ustawowego prawa do urlopu szkoleniowego. Pracownik może w takiej sytuacji wykorzystać urlop wypoczynkowy albo poprosić o urlop bezpłatny, jeśli pracodawca wyrazi na to zgodę.
Przy samodzielnym podnoszeniu kwalifikacji strony mogą jednak zawrzeć porozumienie i ustalić dodatkowe uprawnienia. Pracodawca nie ma obowiązku przyznania urlopu szkoleniowego w takim przypadku, ale może dobrowolnie zgodzić się na zwolnienie z pracy lub urlop bezpłatny w ustalonym wymiarze.
Wynagrodzenie i niewykorzystane dni
Za czas urlopu szkoleniowego pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia obliczanego na zasadach stosowanych przy urlopie wypoczynkowym. Nie jest to więc urlop bezpłatny. Samo finansowanie czesnego, kursu, dojazdów lub materiałów zależy natomiast od ustaleń z pracodawcą i nie wynika automatycznie z prawa do dni wolnych.
Urlop szkoleniowy udzielany jest na dni pracy zgodnie z rozkładem czasu pracy. Niewykorzystane dni nie przechodzą na kolejny rok i nie kumulują się tak jak urlop wypoczynkowy. Jeżeli pracownik przygotowuje się do więcej niż jednego egzaminu, może uzyskać odrębny wymiar urlopu związany z każdym z nich, o ile spełnia wymagane warunki.
Najważniejsze jest potwierdzenie, że nauka odbywa się z inicjatywy pracodawcy lub za jego zgodą. Przy umowie o pracę i spełnieniu tego warunku pracownik może skorzystać z 6 dni na wskazane egzaminy albo z 21 dni na przygotowanie pracy i egzaminu dyplomowego. Urlop jest płatny, ale niewykorzystane dni nie przechodzą na następny rok.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku sporu lub wątpliwości dotyczących konkretnej sytuacji warto skonsultować się z prawnikiem prawa pracy albo Państwową Inspekcją Pracy.
