L4 na umowę zlecenie – ile płatne i komu przysługuje?

Na umowie zlecenie płatne L4 jest możliwe, ale nie przysługuje automatycznie. Zleceniobiorca musi podlegać dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i zwykle mieć za sobą 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia. Świadczenie wypłaca ZUS od pierwszego dnia niezdolności do pracy, a zleceniodawca nie finansuje pierwszych 33 dni choroby, jak ma to miejsce przy umowie o pracę.

Czy na umowie zlecenie przysługuje płatne L4?

Samo wystawienie e-ZLA nie daje jeszcze prawa do pieniędzy. Przy umowie zlecenie ubezpieczenie emerytalne i rentowe jest co do zasady obowiązkowe, natomiast ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Zleceniobiorca musi złożyć wniosek o objęcie nim za pośrednictwem zleceniodawcy, a składka chorobowa wynosi 2,45% podstawy wymiaru i jest finansowana przez zleceniobiorcę.

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe może zostać uruchomione tylko wtedy, gdy dana osoba podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu zlecenia. Dlatego samo opłacanie składek zdrowotnych albo emerytalno-rentowych z innego źródła nie wystarczy.

Studenci, którzy nie ukończyli 26 lat, zazwyczaj nie podlegają ubezpieczeniom społecznym z umowy zlecenia. W konsekwencji nie mogą z tego tytułu przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

90 dni ubezpieczenia i wyjątki

Standardowy okres wyczekiwania wynosi 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Jeżeli zleceniobiorca zachoruje wcześniej, co do zasady nie otrzyma zasiłku za ten okres. Do stażu można doliczyć wcześniejsze ubezpieczenie, gdy przerwa między okresami nie przekroczyła 30 dni albo wynikała między innymi z urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego lub czynnej służby wojskowej żołnierza niezawodowego.

Prawo do zasiłku od pierwszego dnia ubezpieczenia może przysługiwać w szczególnych sytuacjach:

• Absolwent ukończył szkołę lub studia i został objęty ubezpieczeniem albo przystąpił do niego w ciągu 90 dni od ukończenia nauki.
• Niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy.
• Osoba podlegająca obowiązkowo ubezpieczeniu ma co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego.
• Poseł lub senator przystąpił do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od zakończenia kadencji.

W przypadku kilku umów, równoległej umowy o pracę albo pobierania zasiłku macierzyńskiego trzeba osobno sprawdzić, który tytuł tworzy obowiązek ubezpieczeń społecznych. Gdy zleceniobiorca nie podlega obowiązkowo emerytalnemu i rentowym z konkretnej umowy, zwykle nie może dołączyć z niej do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Ile wynosi L4 na umowie zlecenie?

Standardowo zasiłek chorobowy wynosi 80% podstawy wymiaru. Podstawę stanowi przeciętny miesięczny przychód, od którego opłacano składkę chorobową, najczęściej z 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jeśli ubezpieczenie trwało krócej, bierze się pod uwagę pełne miesiące ubezpieczenia.

Od przeciętnego przychodu odejmuje się 13,71%, czyli równowartość finansowanych przez ubezpieczonego składek społecznych. Dopiero tak ustalona kwota jest podstawą do obliczenia zasiłku. Świadczenie wypłaca się za każdy dzień niezdolności do pracy, także za dni wolne.

Przykładowo, przy średnim przychodzie 5000 zł brutto podstawa po odliczeniu 13,71% wynosi około 4314,50 zł. Zasiłek za zwykłą chorobę to około 3451,60 zł miesięcznie, czyli około 115,05 zł za jeden dzień w miesiącu liczącym 30 dni. To kwota brutto świadczenia. Wypłata „na rękę” może być niższa z powodu podatku, a dokładne rozliczenie zależy od sytuacji podatnika.

Jak otrzymać zasiłek z ZUS?

Procedura wygląda następująco:

1. Lekarz wystawia elektroniczne zwolnienie e-ZLA, które trafia do systemu ZUS.
2. Zleceniobiorca informuje zleceniodawcę o niezdolności do wykonywania zlecenia.
3. Zleceniodawca przekazuje do ZUS formularz ZUS Z-3a z informacjami o przychodach i ubezpieczeniu.
4. ZUS sprawdza uprawnienia i wypłaca zasiłek, jeżeli zostały spełnione warunki.

W niektórych sytuacjach ZUS może wymagać także wniosku o zasiłek, na przykład formularza ZAS-53. Samo e-ZLA nie zastępuje weryfikacji ubezpieczenia. Jeśli składka chorobowa nie była opłacana albo nie upłynął okres wyczekiwania, świadczenie może nie zostać przyznane.

Choroba po zakończeniu umowy zlecenia

Zasiłek może przysługiwać także po ustaniu ubezpieczenia chorobowego. Zwykła choroba musi rozpocząć się w ciągu 14 dni od zakończenia umowy, a niezdolność do pracy powinna trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni. W przypadku choroby zakaźnej albo innej choroby, której objawy ujawniają się po ponad 14 dniach, termin może wynosić 3 miesiące.

Jeśli niezdolność do pracy rozpoczęła się jeszcze w czasie trwania umowy, jej zakończenie nie odbiera automatycznie prawa do zasiłku. Nadal trzeba jednak spełniać warunki ubezpieczenia, a świadczenie podlega ustawowym limitom.

Najważniejsze jest sprawdzenie dwóch informacji: czy zleceniobiorca został zgłoszony do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego oraz czy minęło wymagane 90 dni. Bez tych warunków płatne L4 na umowie zlecenie co do zasady nie przysługuje, nawet gdy lekarz wystawił zwolnienie.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku wątpliwości dotyczących podlegania ubezpieczeniom lub prawa do świadczenia należy skontaktować się z ZUS albo specjalistą do spraw kadr i ubezpieczeń społecznych.