Kto płaci za zwolnienie lekarskie: ZUS czy pracodawca?

Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym płaci pracodawca w formie wynagrodzenia chorobowego. Po wykorzystaniu tego limitu pracownik otrzymuje zasiłek chorobowy finansowany przez ZUS. Dla osoby, która ukończyła 50 lat, limit wynosi 14 dni, a zasiłek przysługuje od 15. dnia.

Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy

Wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy to dwa różne świadczenia za czas niezdolności do pracy. Wynagrodzenie chorobowe finansuje pracodawca ze środków firmy. Przysługuje ono pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę za pierwszą część choroby w danym roku kalendarzowym.

Po wykorzystaniu ustawowego limitu wynagrodzenie chorobowe przechodzi w zasiłek chorobowy finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wypłatę może technicznie wykonać ZUS albo pracodawca, jeśli jest płatnikiem zasiłków. Nie zmienia to źródła finansowania świadczenia.

Ile dni płaci pracodawca?

Limit dotyczy łącznej liczby dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym. Sumuje się więc kolejne zwolnienia, nawet jeśli między nimi występowały okresy pracy. Świadczenie przysługuje za dni kalendarzowe, czyli także za soboty, niedziele i święta.

W przypadku osoby, która ukończyła 50 lat, krótszy limit stosuje się co do zasady od roku kalendarzowego następującego po roku ukończenia tego wieku. Jeżeli niezdolność do pracy przechodzi z grudnia na styczeń bez przerwy, trzeba sprawdzić, jakie świadczenie przysługiwało 31 grudnia. Od tego zależy rozliczenie dalszej części zwolnienia.

Standardowo wynagrodzenie chorobowe wynosi 80% podstawy wymiaru. W niektórych sytuacjach, między innymi w czasie ciąży albo w związku z wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, może wynosić 100%. Podstawa wymiaru jest ustalana według zasad dotyczących wynagrodzenia i zasiłku chorobowego, najczęściej na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy.

Dlaczego czasem zasiłek wypłaca pracodawca?

Po przekroczeniu 33 albo 14 dni pracodawca nie wypłaca już wynagrodzenia chorobowego. Pojawia się wtedy zasiłek chorobowy. To, kto przeleje pieniądze, zależy od liczby osób zgłoszonych przez firmę do ubezpieczenia chorobowego.

Jeżeli według stanu na 30 listopada poprzedniego roku pracodawca zgłaszał do ubezpieczenia chorobowego co najmniej 21 osób, w kolejnym roku jest płatnikiem zasiłków. W praktyce oblicza i wypłaca pracownikowi zasiłek, a następnie rozlicza tę kwotę z ZUS, między innymi przez pomniejszenie należnych składek. Przy mniejszej liczbie ubezpieczonych zasiłek wypłaca bezpośrednio ZUS.

Dlatego sam przelew od pracodawcy nie oznacza, że firma finansuje całą chorobę. Po wykorzystaniu limitu wynagrodzenia chorobowego pracodawca może pełnić tylko funkcję płatnika, natomiast pieniądze na zasiłek pochodzą z systemu ubezpieczeń społecznych.

Kiedy świadczenie może przysługiwać od pierwszego dnia?

Nie każda osoba otrzymuje wynagrodzenie chorobowe. Trzeba mieć tytuł do ubezpieczenia chorobowego i spełnić wymagany okres wyczekiwania. Przy obowiązkowym ubezpieczeniu, typowym dla umowy o pracę, wynosi on zwykle 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia. Przy ubezpieczeniu dobrowolnym, na przykład przy umowie zlecenia, jest to zazwyczaj 90 dni.

Do okresu wyczekiwania mogą mieć zastosowanie wyjątki, między innymi wcześniejsze okresy ubezpieczenia przy krótkiej przerwie między nimi. Szczególne zasady dotyczą też niektórych wypadków i osób podejmujących ubezpieczenie po ukończeniu szkoły lub studiów.

W określonych sytuacjach zasiłek, a nie wynagrodzenie chorobowe, może przysługiwać od pierwszego dnia niezdolności do pracy. Najczęściej chodzi o:

• osobę wykonującą umowę zlecenia, która podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu i spełniła warunki do otrzymania zasiłku
• niezdolność do pracy spowodowaną wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy
• chorobę zawodową albo zdarzenie objęte ubezpieczeniem wypadkowym
• inne ustawowe przypadki, w których przepisy wyłączają standardowy okres wynagrodzenia chorobowego

W przypadku umowy zlecenia zleceniodawca nie wypłaca wynagrodzenia chorobowego tak jak pracodawca przy umowie o pracę. Jeśli zleceniobiorca podlega ubezpieczeniu chorobowemu i ma prawo do świadczenia, otrzymuje zasiłek chorobowy. Bez tego ubezpieczenia samo e-ZLA nie daje prawa do wypłaty zasiłku.

Co trzeba zrobić po otrzymaniu L4?

Zwolnienie lekarskie jest obecnie wystawiane najczęściej jako e-ZLA. Lekarz przekazuje je elektronicznie do ZUS, a ZUS udostępnia dokument na koncie pracodawcy w PUE ZUS. Pracownik powinien jednak niezwłocznie poinformować pracodawcę o nieobecności zgodnie z zasadami obowiązującymi w firmie.

W praktyce przebieg sprawy wygląda następująco:

1. lekarz wystawia e-ZLA i przesyła je do systemu ZUS
2. pracodawca otrzymuje informację o zwolnieniu na swoim koncie lub w systemie kadrowym
3. pracodawca ustala, czy przysługuje wynagrodzenie chorobowe, czy już zasiłek
4. płatnik przekazuje do ZUS wymagane dane, jeśli świadczenie ma wypłacić ZUS albo ma zostać rozliczone z Funduszem Ubezpieczeń Społecznych

Prawo do świadczenia może zależeć także od innych warunków, na przykład ciągłości ubezpieczenia. Samo wystawienie zwolnienia nie zawsze oznacza automatyczną wypłatę, jeśli nie został spełniony okres wyczekiwania albo wystąpiła ustawowa przesłanka wyłączająca prawo do świadczenia.

Najprostsza zasada jest taka: pracodawca finansuje wynagrodzenie chorobowe przez 33 albo 14 dni, a ZUS finansuje zasiłek chorobowy po przekroczeniu tego limitu. Pracodawca może jednak wypłacić także zasiłek jako płatnik działający w imieniu ZUS.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie indywidualnych rozliczeń świadczeń chorobowych należy sprawdzić aktualne przepisy lub skonsultować się ze specjalistą ds. kadr i płac.