Ile tygodni trwa urlop rodzicielski?
Urlop rodzicielski trwa 41 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka albo 43 tygodnie przy porodzie mnogim. Gdy dziecko ma zaświadczenie wymagane przez ustawę „Za życiem”, wymiar wynosi odpowiednio 65 albo 67 tygodni. Jest to łączna pula dla obojga rodziców, a nie osobny limit dla każdego z nich.
Wymiar urlopu rodzicielskiego
Rodzice mogą podzielić urlop między siebie, korzystać z niego jednocześnie albo wykorzystać go w różnych terminach. Z całej puli każdemu z rodziców przysługuje jednak wyłączne prawo do 9 tygodni. Ta część nie może zostać przekazana drugiemu rodzicowi.
| Sytuacja | Łączny wymiar | Maksymalny wymiar dla jednego rodzica |
|---|---|---|
| Urodzenie jednego dziecka przy jednym porodzie | 41 tygodni | 32 tygodnie |
| Poród mnogi | 43 tygodnie | 34 tygodnie |
| Jedno dziecko z zaświadczeniem „Za życiem” | 65 tygodni | 56 tygodni |
| Poród mnogi, gdy dziecko lub dzieci mają wymagane zaświadczenie „Za życiem” | 67 tygodni | 58 tygodni |
Podwyższony wymiar wynika z ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”. Dotyczy dziecka posiadającego zaświadczenie potwierdzające ciężkie i nieodwracalne upośledzenie albo nieuleczalną chorobę zagrażającą życiu, powstałe w prenatalnym okresie rozwoju lub podczas porodu.
Na czym polega 9 tygodni nieprzenoszalnego urlopu?
Każdy rodzic ma własne, indywidualne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Nie jest to obowiązkowy urlop, ale rodzic nie może przekazać tego uprawnienia drugiemu rodzicowi.
W przypadku jednego dziecka z 41-tygodniowej puli rodzice mogą podzielić między siebie 23 tygodnie, natomiast po 9 tygodni pozostaje wyłącznie dla każdego z nich. W praktyce jeden rodzic może wykorzystać najwyżej 32 tygodnie, a drugi musi sam zdecydować, czy skorzysta ze swojej części.
Najważniejsze zasady dotyczące tej części urlopu są następujące:
- Każdy rodzic ma własne 9 tygodni urlopu rodzicielskiego.
- Nieprzenoszalnych 9 tygodni nie można przekazać drugiemu rodzicowi.
- Jeżeli rodzic nie wykorzysta swojego okresu, ta część urlopu przepada.
- Za nieprzenoszalne 9 tygodni zasiłek macierzyński wynosi 70% podstawy wymiaru.
Rodzice mogą korzystać z urlopu jednocześnie, ale każdy tydzień wykorzystany przez każdego z nich pomniejsza wspólną pulę. Jeżeli oboje przebywają na urlopie przez ten sam tydzień, z łącznego limitu wykorzystują dwa tygodnie.
Jak wydłużyć urlop rodzicielski przez pracę?
Urlop rodzicielski można łączyć z pracą u pracodawcy, który udziela urlopu. Praca może być wykonywana maksymalnie w wymiarze połowy pełnego etatu. Urlop jest wtedy udzielany na pozostałą część etatu i wydłuża się proporcjonalnie do wymiaru pracy oraz okresu, w którym urlop jest z nią łączony.
Urlop nie wydłuża się automatycznie do najwyższego limitu. Rzeczywisty czas zależy od konkretnego wymiaru etatu i długości łączenia pracy z urlopem. Maksymalne granice wynoszą:
- 82 tygodnie przy urodzeniu jednego dziecka.
- 86 tygodni przy porodzie mnogim.
- 130 tygodni przy jednym dziecku objętym ustawą „Za życiem”.
- 134 tygodnie przy porodzie mnogim w przypadku zastosowania ustawy „Za życiem”.
Wniosek o łączenie urlopu z pracą składa się w formie papierowej lub elektronicznej co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem pracy. Pracodawca powinien go uwzględnić, chyba że przeszkodą jest organizacja pracy albo rodzaj wykonywanych obowiązków. W razie odmowy musi podać jej przyczynę w ciągu 7 dni. Zasiłek macierzyński za okres łączenia urlopu z pracą jest odpowiednio zmniejszany.
Wniosek i wysokość zasiłku
Wniosek o urlop rodzicielski składa się pracodawcy co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu lub jego części. Urlop może zostać wykorzystany jednorazowo albo w maksymalnie pięciu częściach, nie później niż do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Prawidłowo złożony wniosek jest dla pracodawcy wiążący.
Za urlop rodzicielski przysługuje zasiłek macierzyński, a nie wynagrodzenie za pracę. Co do zasady wynosi on 70% podstawy wymiaru. Jeżeli matka złoży wniosek o uśredniony zasiłek w ciągu 21 dni od porodu, świadczenie za urlop macierzyński i objętą wnioskiem część urlopu rodzicielskiego może wynosić 81,5% podstawy. Ten wariant nie obejmuje 9 tygodni wyłącznego prawa drugiego rodzica, za które zasiłek zawsze wynosi 70%.
Podstawę prawną wymiaru urlopu stanowi przede wszystkim Kodeks pracy, w szczególności art. 1821a. Zasady wypłaty zasiłku macierzyńskiego wynikają z przepisów o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego.
Najkrócej: przy jednym dziecku rodzice mają wspólnie 41 tygodni urlopu, przy porodzie mnogim 43 tygodnie. Każdy rodzic zachowuje dla siebie 9 tygodni, których nie można przekazać drugiej osobie.
