Ile płatny jest urlop macierzyński i rodzicielski?
Urlop macierzyński jest płatny w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku, a urlop rodzicielski co do zasady w wysokości 70%. Jeśli wniosek obejmujący urlop macierzyński i rodzicielski zostanie złożony w ciągu 21 dni od porodu, zasiłek za zasadniczy okres obu urlopów wynosi 81,5% podstawy. Wyjątkiem jest 9 tygodni nieprzenoszalnej części urlopu rodzicielskiego, za które zawsze przysługuje 70%.
Warianty wypłaty zasiłku macierzyńskiego
Urlop macierzyński przysługuje z mocy prawa, a za jego okres wypłacany jest zasiłek macierzyński. Przy urodzeniu jednego dziecka urlop macierzyński trwa 20 tygodni. Urlop rodzicielski wynosi łącznie 41 tygodni dla obojga rodziców. Przy porodzie mnogim wymiar tych urlopów jest dłuższy.
Rodzic może wybrać wypłatę według stawek przypisanych do poszczególnych urlopów albo wariant uśredniony. Różnicę przedstawia tabela:
| Wariant | Okres macierzyńskiego | Okres rodzicielskiego | Wysokość zasiłku |
|---|---|---|---|
| Standardowy | Urlop macierzyński | Urlop rodzicielski | 100% podstawy za macierzyński i 70% za rodzicielski |
| Uśredniony | Urlop macierzyński | Zasadnicza część urlopu rodzicielskiego | 81,5% podstawy za oba okresy |
| Nieprzenoszalna część | Nie dotyczy | 9 tygodni należne wyłącznie drugiemu rodzicowi | 70% podstawy |
Wariant standardowy może oznaczać wyższą wypłatę w pierwszych tygodniach, ponieważ zasiłek za urlop macierzyński wynosi wtedy 100%. Wariant 81,5% rozkłada świadczenie bardziej równomiernie na cały zasadniczy okres opieki.
Jak uzyskać zasiłek w wysokości 81,5%?
Warunkiem uśrednienia zasiłku jest złożenie wniosku w ustawowym terminie. Wniosek trzeba przekazać pracodawcy albo ZUS nie później niż w ciągu 21 dni od dnia porodu. W przypadku adopcji lub przyjęcia dziecka na wychowanie termin liczy się od odpowiedniego zdarzenia wskazanego w przepisach.
Wniosek powinien obejmować pełny przysługujący wymiar urlopu rodzicielskiego albo zawierać deklarację wykorzystania tego urlopu w pełnym wymiarze. Do uzyskania stawki 81,5% potrzebne są więc następujące elementy:
- Termin 21 dni – wniosek musi trafić do pracodawcy albo ZUS w ustawowym terminie.
- Pełny wymiar urlopu rodzicielskiego – dokument powinien obejmować cały przysługujący okres albo wskazywać zamiar jego wykorzystania.
- Prawidłowa forma wniosku – wniosek można złożyć w postaci papierowej lub elektronicznej, zgodnie z zasadami obowiązującymi u pracodawcy albo płatnika zasiłku.
Procedura wygląda w uproszczeniu następująco:
- Ustal datę porodu, od której liczony jest termin 21 dni.
- Przygotuj wniosek o zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego w pełnym wymiarze albo wniosek z deklaracją wykorzystania pełnego urlopu rodzicielskiego.
- Złóż dokument pracodawcy lub ZUS przed upływem 21 dni.
Przekroczenie terminu oznacza brak możliwości skorzystania z uśrednionej stawki za cały zasadniczy okres. W takim przypadku zasiłek jest wypłacany według stawek podstawowych: 100% za urlop macierzyński i 70% za urlop rodzicielski.
9 tygodni rodzicielskiego – dlaczego zawsze 70%?
Każdy z rodziców ma wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Tej części nie można przenieść na drugiego rodzica. Jeżeli jeden z rodziców jej nie wykorzysta, uprawnienie co do zasady przepada.
Za te 9 tygodni zasiłek macierzyński zawsze wynosi 70% podstawy wymiaru. Nie można objąć tej części wnioskiem o wypłatę 81,5%, nawet jeśli dokument został złożony w terminie 21 dni. Stawka dotyczy zarówno sytuacji, gdy z nieprzenoszalnej części korzysta matka, jak i wtedy, gdy korzysta z niej ojciec dziecka.
Podwyższenie niskiego zasiłku do 1000 zł
Jeżeli miesięczna kwota zasiłku macierzyńskiego po pomniejszeniu o zaliczkę na podatek dochodowy jest niższa niż świadczenie rodzicielskie, może przysługiwać podwyższenie zasiłku do kwoty 1000 zł miesięcznie. Dotyczy ono okresu urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. Nie obejmuje urlopu ojcowskiego.
Podwyższenie nie zmienia procentowej stawki zasiłku. Jest wyrównaniem do poziomu świadczenia rodzicielskiego, gdy kwota wypłacanego zasiłku po potrąceniu zaliczki na podatek jest niższa.
Najważniejsza decyzja zapada przy składaniu pierwszego wniosku. Wniosek złożony w ciągu 21 dni pozwala uzyskać 81,5% za zasadniczy okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Po tym terminie pozostaje wariant 100% za macierzyński i 70% za rodzicielski, a 9 tygodni nieprzenoszalnej części rodzicielskiego w każdym przypadku jest płatne w wysokości 70%.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnej sprawie warto sprawdzić aktualne wymagania u pracodawcy lub w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych.
