Ile dni trwa urlop wychowawczy?
Urlop wychowawczy trwa maksymalnie 36 miesięcy, czyli 3 lata łącznie dla obojga rodziców. Jest bezpłatny i można z niego korzystać do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. W przypadku dziecka z niepełnosprawnością przepisy pozwalają na dodatkowe 36 miesięcy, łącznie do 72 miesięcy, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 lat.
Ile dni trwa urlop wychowawczy?
Przepisy określają wymiar urlopu wychowawczego w miesiącach, a nie w dniach. Podstawowy limit wynosi 36 miesięcy i jest wspólny dla obojga rodziców lub opiekunów. Oznacza to, że rodzice dzielą między siebie jedną pulę urlopu. Urlop nie jest tym samym co urlop rodzicielski, ponieważ za urlop wychowawczy pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia.
Zasada 35+1 i szczególne przypadki
W ramach 36 miesięcy jeden miesiąc jest przeznaczony wyłącznie dla drugiego rodzica. To tak zwana zasada 35+1. Nie można przenieść tego miesiąca na drugiego rodzica. Jeśli uprawniony rodzic go nie wykorzysta, ta część urlopu przepada.
| Sytuacja | Maksymalny wymiar | Uwagi |
|---|---|---|
| Standardowa opieka nad dzieckiem | 36 miesięcy | Jeden rodzic może co do zasady wykorzystać najwyżej 35 miesięcy. |
| Dziecko z niepełnosprawnością | Do 72 miesięcy | Dodatkowe 36 miesięcy przysługuje, gdy stan zdrowia dziecka potwierdzony orzeczeniem wymaga osobistej opieki. |
| Jeden rodzic lub opiekun korzystający z pełnego limitu | 36 miesięcy | Jest to możliwe w wyjątkowych sytuacjach dotyczących drugiego rodzica. |
Jeden rodzic może wykorzystać pełne 36 miesięcy, jeżeli drugi rodzic nie żyje, nie przysługuje mu władza rodzicielska, został jej pozbawiony albo jego władza rodzicielska została ograniczona lub zawieszona. Rodzice mogą też korzystać z urlopu jednocześnie, ale łączny wykorzystany wymiar nadal nie może przekroczyć ustawowego limitu.
Urlop wychowawczy można wykorzystać najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Przy dziecku z niepełnosprawnością granicą jest ukończenie przez nie 18 lat.
Kto może skorzystać z urlopu wychowawczego?
Prawo do urlopu wynika z przepisów Kodeksu pracy. Pracownik musi spełnić przede wszystkim następujące warunki:
- mieć co najmniej 6 miesięcy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę,
- mieć wliczone do tego stażu także wcześniejsze okresy zatrudnienia u innych pracodawców,
- sprawować osobistą opiekę nad dzieckiem,
- pozostawać w stosunku pracy w momencie korzystania z urlopu.
Do wymaganego stażu nie wlicza się pracy wykonywanej na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło. Urlop wychowawczy przysługuje zarówno matce, jak i ojcu, jeżeli spełniają warunki ustawowe. Okres urlopu wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Jak złożyć wniosek o urlop wychowawczy?
Pracodawca ma obowiązek uwzględnić prawidłowo złożony wniosek pracownika. Procedura wygląda następująco:
- Przygotuj wniosek – dokument można złożyć w postaci papierowej lub elektronicznej. Należy wskazać planowany okres urlopu oraz uwzględnić informacje wymagane przepisami.
- Złóż wniosek z wyprzedzeniem – standardowo trzeba zrobić to co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.
- Uwzględnij podział na części – urlop wychowawczy można wykorzystać maksymalnie w 5 częściach, przy czym liczbę części ustala się na podstawie liczby złożonych wniosków.
- Sprawdź termin rozpoczęcia – jeśli wniosek wpłynie później niż 21 dni przed planowaną datą, pracodawca udziela urlopu najpóźniej z upływem 21 dni od złożenia wniosku.
Pracownik może wycofać wniosek najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. Może też zrezygnować z urlopu w trakcie jego trwania za zgodą pracodawcy albo po zawiadomieniu pracodawcy z co najmniej 30-dniowym wyprzedzeniem.
Praca podczas urlopu i alternatywa w postaci krótszego etatu
Podczas urlopu wychowawczego można podjąć pracę u dotychczasowego lub innego pracodawcy, prowadzić działalność, uczyć się albo odbywać szkolenie, o ile nie wyłącza to możliwości osobistej opieki nad dzieckiem. Jeżeli pracownik trwale przestanie sprawować taką opiekę, pracodawca może wezwać go do powrotu do pracy.
Zamiast urlopu pracownik uprawniony może złożyć wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy do poziomu nie niższego niż połowa pełnego etatu. Pracodawca powinien taki wniosek uwzględnić. Skorzystanie z obniżonego etatu nie pomniejsza puli urlopu wychowawczego.
Najważniejsze limity to 36 miesięcy łącznie, zasada 35+1, możliwość podziału na 5 części oraz wykorzystanie urlopu do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat. Urlop jest bezpłatny, ale jego okres wlicza się do stażu pracy. Podstawę prawną stanowi przede wszystkim art. 186 Kodeksu pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku indywidualnych wątpliwości dotyczących uprawnień pracowniczych warto skonsultować sytuację ze specjalistą prawa pracy.
