Czy pracodawca może odmówić udzielenia urlopu ojcowskiego?
Nie. Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu ojcowskiego, jeśli pracownik spełnia warunki ustawowe i złożył prawidłowy wniosek co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. Jest to osobiste uprawnienie ojca wynikające z art. 1823 Kodeksu pracy, a pracodawca nie ma w tej sprawie swobody decyzji.
Czy pracodawca może odmówić urlopu ojcowskiego?
Urlop ojcowski przysługuje pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko. Można wykorzystać go w wymiarze 14 dni kalendarzowych, jednorazowo albo w dwóch częściach po 7 dni. Prawo to jest niezależne od tego, czy matka dziecka pracuje i czy korzysta z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego.
Po otrzymaniu poprawnego wniosku pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu. Odmowa z powodu braków kadrowych, trudności organizacyjnych albo nieobecności pracownika w zespole byłaby naruszeniem przepisów prawa pracy.
Urlop ojcowski przysługuje pracownikom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, a także na podstawie powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Nie jest to urlop przysługujący osobom wykonującym zlecenie w rozumieniu Kodeksu pracy, choć ubezpieczony zleceniobiorca może mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego na innych zasadach.
Kiedy odmowa może być zgodna z prawem?
Pracodawca nie może odrzucić wniosku tylko dlatego, że nie chce udzielić wolnego. Może jednak nie zaakceptować wskazanego terminu, gdy pracownik nie spełnił warunków formalnych, na przykład złożył wniosek zbyt późno albo nie ma prawa do urlopu.
Najważniejszy jest termin. Wniosek trzeba złożyć najpóźniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Jeżeli pracownik zachowa ten termin, pracodawca jest związany wnioskiem. Przy późniejszym zgłoszeniu pracodawca nie musi udzielić urlopu w wybranym terminie.
| Wymóg | Obowiązek pracodawcy | Możliwość odmowy |
|---|---|---|
| Wniosek co najmniej 7 dni przed urlopem | Udzielenie urlopu w terminie wskazanym we wniosku | Tak, jeśli termin 7 dni nie został zachowany |
| Kompletna dokumentacja | Rozpatrzenie prawidłowego wniosku i udzielenie urlopu | Tak, do czasu uzupełnienia braków formalnych |
| Status pracownika uprawniający do urlopu | Udzielenie urlopu osobie spełniającej warunki ustawowe | Tak, jeśli wnioskodawca nie jest pracownikiem objętym Kodeksem pracy albo nie wychowuje dziecka |
Prawo do urlopu może być wyłączone także wtedy, gdy ojciec został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo faktycznie nie wychowuje dziecka. W takich sytuacjach problem nie polega na uznaniowej decyzji pracodawcy, lecz na niespełnieniu ustawowych przesłanek.
Jakie dokumenty trzeba złożyć?
Wniosek powinien wskazywać dane pracownika, dane pracodawcy, dziecko, termin oraz wymiar planowanego urlopu. Do dokumentacji należy dołączyć:
- wniosek o udzielenie urlopu ojcowskiego z datą rozpoczęcia i zakończenia urlopu;
- skrócony odpis aktu urodzenia dziecka albo jego kopię;
- oświadczenie dotyczące wykorzystania urlopu ojcowskiego lub jego części;
- w przypadku adopcji – prawomocne postanowienie sądu o przysposobieniu dziecka, jeśli ma zastosowanie.
Urlop ojcowski można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia. Przy adopcji termin liczy się od dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu, z uwzględnieniem ustawowego wieku dziecka. Za okres urlopu przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru.
Co zrobić, gdy pracodawca bezprawnie odmawia?
Jeżeli wniosek został złożony w terminie i zawiera wszystkie wymagane informacje, a mimo to pracodawca odmawia, najlepiej zachować dowody złożenia dokumentów i działać według następującej kolejności:
- Złóż pisemne wezwanie do udzielenia urlopu, wskaż art. 1823 Kodeksu pracy i zachowaj potwierdzenie doręczenia.
- Skontaktuj się z Państwową Inspekcją Pracy, która może ocenić naruszenie praw pracowniczych i przeprowadzić kontrolę.
- Jeżeli spór nie zostanie rozwiązany, rozważ dochodzenie swoich praw przed sądem pracy, zwłaszcza gdy odmowa doprowadziła do konkretnej szkody.
Podczas urlopu ojcowskiego pracownik korzysta z ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach, między innymi dotyczącymi upadłości, likwidacji pracodawcy lub rozwiązania umowy z winy pracownika. Po zakończeniu urlopu powinien wrócić na dotychczasowe stanowisko albo stanowisko równorzędne, odpowiadające jego kwalifikacjom.
Termin 7 dni ma znaczenie
Pracodawca może odmówić udzielenia urlopu w wybranym terminie, jeśli wniosek wpłynął później niż 7 dni przed jego rozpoczęciem. Nie oznacza to jednak, że może dowolnie pozbawić pracownika samego prawa do urlopu. Po uzupełnieniu formalności i wskazaniu terminu zgodnego z przepisami wniosek powinien zostać uwzględniony.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W razie sporu z pracodawcą warto skonsultować sprawę z Państwową Inspekcją Pracy lub prawnikiem.
