Jak obliczyć 13 pensję? Zasady i wyliczenia
Trzynasta pensja wynosi 8,5% sumy kwalifikowanych wynagrodzeń brutto otrzymanych w danym roku kalendarzowym. Aby ją obliczyć, trzeba najpierw wyłączyć świadczenia, których nie uwzględnia się w podstawie, a następnie pomnożyć pozostałą kwotę przez 0,085.
Co to jest trzynasta pensja?
Trzynastka, czyli dodatkowe wynagrodzenie roczne, przysługuje pracownikom jednostek sfery budżetowej na zasadach określonych w ustawie z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Nauczycieli obejmują także przepisy Karty Nauczyciela.
Wzór wygląda następująco:
podstawa wymiaru × 8,5% = trzynastka brutto
Świadczenie za dany rok wypłaca się co do zasady do końca marca następnego roku. Wynik obliczenia jest kwotą brutto. Przy wypłacie zostanie pomniejszony o zaliczkę na podatek dochodowy oraz składki, które zgodnie z zasadami rozliczenia wynagrodzenia są należne. Nie należy więc zakładać, że kwota netto będzie równa wynikowi działania.
Jakie składniki wchodzą do podstawy trzynastki?
Podstawę ustala się według zasad stosowanych przy obliczaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Uwzględnia się przede wszystkim wynagrodzenie za pracę otrzymane w danym roku, w tym składniki stałe i periodyczne. W przypadku nauczycieli zastosowanie mają także przepisy dotyczące ustalania wynagrodzenia i ekwiwalentu za urlop nauczycielski.
| Składniki wliczane | Składniki wyłączone |
|---|---|
| Wynagrodzenie zasadnicze | Wynagrodzenie chorobowe i zasiłki z ubezpieczenia chorobowego |
| Dodatek za wysługę lat, dodatek funkcyjny i dodatki związane z warunkami pracy | Nagroda jubileuszowa i nagrody jednorazowe za konkretne osiągnięcie |
| Premie regulaminowe oraz wynagrodzenie za godziny nadliczbowe lub ponadwymiarowe | Odprawy emerytalne, rentowe i inne odprawy pieniężne |
| Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy | Wynagrodzenie za usprawiedliwioną nieobecność inną niż urlop wypoczynkowy |
| Wynagrodzenie za pracę w nocy, święta lub dni wolne | Ekwiwalent za niewykorzystany urlop oraz poprzednia trzynastka |
Do podstawy nie wchodzi więc sama kwota wypłacona w danym miesiącu, jeśli obejmuje także wynagrodzenie za czas nieświadczenia pracy. Przy chorobie należy oddzielić wynagrodzenie za przepracowaną część miesiąca od wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku. Podobnie postępuje się przy innych usprawiedliwionych nieobecnościach, których wynagrodzenie nie jest uwzględniane w podstawie.
Jak obliczyć trzynastkę krok po kroku?
Obliczenie można przeprowadzić według następującego algorytmu:
- Sprawdź prawo do świadczenia – za pełny rok kalendarzowy przysługuje trzynastka w pełnej wysokości. Przy krótszym okresie zatrudnienia zwykle trzeba przepracować co najmniej 6 miesięcy, czyli 180 dni, aby uzyskać świadczenie proporcjonalne. Ustawa przewiduje wyjątki, między innymi dla niektórych urlopów oraz nauczycieli zatrudnionych zgodnie z organizacją pracy szkoły.
- Zsumuj kwalifikowane składniki – dodaj wynagrodzenie zasadnicze, uwzględniane dodatki, premie regulaminowe i inne składniki przyjmowane do ekwiwalentu urlopowego.
- Wyłącz świadczenia niepodlegające uwzględnieniu – przede wszystkim wynagrodzenie chorobowe, zasiłki, nagrody jubileuszowe, odprawy i wynagrodzenie za inne usprawiedliwione nieobecności.
- Pomnóż podstawę przez 8,5% – otrzymany wynik jest kwotą trzynastki brutto.
Przykładowo, jeśli po wyłączeniu niekwalifikowanych świadczeń roczna podstawa wynosi 60 000 zł, działanie wygląda tak: 60 000 zł × 0,085 = 5100 zł brutto.
Jak obliczyć trzynastkę przy nieobecności?
Nieobecność może zmniejszyć trzynastkę na dwa sposoby. Po pierwsze, może obniżyć podstawę, ponieważ wynagrodzenie za czas choroby lub inną usprawiedliwioną nieobecność nie jest do niej wliczane. Po drugie, przy krótszym okresie faktycznej pracy świadczenie może być proporcjonalne do przepracowanej części roku.
Załóżmy, że pracownik otrzymywał 5000 zł wynagrodzenia zasadniczego i 1000 zł dodatków oraz premii regulaminowych miesięcznie. W marcu przez część miesiąca chorował. Załóżmy, że do podstawy można przyjąć w tym miesiącu tylko 4000 zł, ponieważ 2000 zł stanowiło wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek. Pozostałe miesiące były przepracowane w pełni.
| Miesiąc | Składnik | Kwota wliczana | Wyjaśnienie |
|---|---|---|---|
| Styczeń i luty | Wynagrodzenie oraz składniki regulaminowe | 12 000 zł | Pełna kwota kwalifikowanych składników |
| Marzec | Część wynagrodzenia za pracę | 4000 zł | Wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek nie wchodzi do podstawy |
| Kwiecień–grudzień | Wynagrodzenie oraz składniki regulaminowe | 54 000 zł | Dziewięć pełnych miesięcy po 6000 zł |
Roczna podstawa wynosi w tym przykładzie 70 000 zł. Trzynastka to: 70 000 zł × 8,5% = 5950 zł brutto. Gdyby w marcu uwzględniono pełne 6000 zł, wynik byłby wyższy, ale byłoby to nieprawidłowe, ponieważ część wypłaty dotyczyła okresu choroby.
O czym pamiętać przy krótszym zatrudnieniu?
Pracownik zatrudniony przez cały rok u danego pracodawcy otrzymuje świadczenie liczone od całorocznej podstawy. Jeśli pracował tylko przez część roku, trzynastka jest co do zasady proporcjonalna do okresu przepracowanego, pod warunkiem spełnienia wymogu co najmniej 6 miesięcy pracy. Przepisy przewidują sytuacje, w których ten minimalny okres nie obowiązuje, między innymi przy urlopie macierzyńskim, rodzicielskim, ojcowskim, wychowawczym lub dla poratowania zdrowia.
Najważniejsze działanie pozostaje jednak takie samo: ustal kwalifikowane wynagrodzenie brutto za dany rok, pomnóż je przez 8,5% i dopiero potem uwzględnij rozliczenie podatkowe przy wypłacie.
Artykuł dotyczy zasad dodatkowego wynagrodzenia rocznego w sferze budżetowej. W przypadku nauczycieli, służb i innych grup objętych przepisami szczególnymi sposób kwalifikowania poszczególnych składników może wymagać zastosowania właściwych regulacji branżowych.
