Ile wynosi 13 pensja i komu przysługuje?
13. pensja w budżetówce wynosi 8,5% sumy wynagrodzeń otrzymanych w danym roku kalendarzowym. Nie jest to stała kwota. Inaczej działa 13. emerytura, która przysługuje uprawnionym emerytom i rencistom jako świadczenie w wysokości najniższej emerytury.
13. pensja a 13. emerytura – czym się różnią?
Określenie „trzynastka” odnosi się do dwóch różnych świadczeń. 13. pensja, czyli dodatkowe wynagrodzenie roczne, dotyczy przede wszystkim pracowników sfery budżetowej. 13. emerytura jest natomiast świadczeniem wypłacanym emerytom i rencistom przez ZUS albo KRUS.
| Cecha | 13. pensja – budżetówka | 13. emerytura – emeryci i renciści |
|---|---|---|
| Komu przysługuje? | Pracownikom określonych jednostek sfery budżetowej | Osobom uprawnionym do emerytur, rent i wybranych świadczeń |
| Wysokość | 8,5% rocznych wynagrodzeń uwzględnianych w podstawie | Kwota równa najniższej emeryturze obowiązującej w danym roku |
| Podstawa prawna | Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym | Przepisy o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym |
| Czy wypłata jest automatyczna? | Tak, jeśli pracownik spełnia warunki ustawowe | Tak, bez składania wniosku, przez ZUS lub KRUS |
Ile wynosi 13. pensja w budżetówce?
Wysokość dodatkowego wynagrodzenia rocznego określa się według zasady: 8,5% sumy wynagrodzeń otrzymanych przez pracownika w danym roku kalendarzowym. Nie ma więc jednej kwoty należnej wszystkim pracownikom. Wynik zależy od wysokości pensji, dodatków oraz okresu zatrudnienia.
Podstawę obliczeń tworzą składniki wynagrodzenia uwzględniane przy ustalaniu ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. W praktyce bierze się pod uwagę nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, lecz także określone dodatki i wynagrodzenie urlopowe.
Do podstawy najczęściej zalicza się lub pomija następujące składniki:
- Wynagrodzenie zasadnicze – pensja wypłacona za pracę w danym roku.
- Stałe i związane z pracą dodatki – jeśli spełniają zasady uwzględniania przy ekwiwalencie urlopowym.
- Wynagrodzenie urlopowe – w zakresie przewidzianym przepisami.
- Świadczenia chorobowe i zasiłki – wynagrodzenie za czas choroby, zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński nie zwiększają podstawy.
Przykładowo, jeśli suma wynagrodzeń podlegających uwzględnieniu wyniosła w roku 60 000 zł brutto, obliczenie wygląda tak:
- Zsumuj wynagrodzenia uwzględniane w podstawie – 60 000 zł.
- Pomnóż tę kwotę przez 8,5% – 60 000 zł × 0,085.
- Otrzymasz 5 100 zł brutto dodatkowego wynagrodzenia rocznego.
Kwota wypłacona pracownikowi „na rękę” będzie niższa, ponieważ od wynagrodzenia brutto mogą zostać potrącone należne obciążenia publicznoprawne. Przy części roku wysokość świadczenia wynika z rzeczywiście uwzględnianych zarobków oraz przysługującej proporcji.
Komu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie roczne?
Zasady przyznawania 13. pensji w sektorze publicznym reguluje Ustawa o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. Świadczenie może przysługiwać między innymi osobom zatrudnionym w:
- państwowych jednostkach sfery budżetowej;
- urzędach organów władzy publicznej, kontroli i ochrony prawa, a także w sądach i trybunałach;
- samorządowych jednostkach budżetowych i samorządowych zakładach budżetowych;
- biurach poselskich, senatorskich oraz klubach, kołach i zespołach parlamentarnych.
Co do zasady pełna 13. pensja przysługuje osobie, która przepracowała u danego pracodawcy cały rok kalendarzowy. Pracownik zatrudniony krócej może otrzymać świadczenie proporcjonalne, jeśli przepracował co najmniej sześć miesięcy. Ustawa przewiduje też wyjątki od tego wymogu, między innymi przy zatrudnieniu sezonowym trwającym co najmniej trzy miesiące, przejściu na emeryturę lub rentę, likwidacji pracodawcy, przeniesieniu służbowym oraz w przypadku niektórych urlopów związanych z rodzicielstwem.
Samo pozostawanie w stosunku pracy nie zawsze wystarcza. Prawa do świadczenia można zostać pozbawionym w sytuacjach wskazanych w ustawie, takich jak:
- nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy trwająca dłużej niż dwa dni;
- stawienie się w pracy lub przebywanie w niej w stanie nietrzeźwości;
- wydalenie z pracy albo ze służby w następstwie kary dyscyplinarnej;
- rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika.
13. pensja za dany rok powinna zostać wypłacona w ciągu pierwszych trzech miesięcy kolejnego roku, czyli co do zasady najpóźniej do końca marca. Przy rozwiązaniu stosunku pracy z powodu likwidacji pracodawcy wypłata następuje w ostatnim dniu zatrudnienia.
Ile wynosi 13. emerytura?
13. emerytura nie jest obliczana jako procent indywidualnych zarobków. Jej wysokość odpowiada najniższej emeryturze obowiązującej od 1 marca danego roku. Według przekazanych danych w 2026 roku świadczenie wynosi 1978,49 zł brutto. ZUS lub KRUS wypłaca je z urzędu osobom, które spełniają warunki dotyczące prawa do emerytury, renty albo wybranego świadczenia.
To właśnie ta różnica najczęściej powoduje nieporozumienia. Pracownik budżetówki otrzymuje kwotę zależną od własnych rocznych zarobków, natomiast emeryt lub rencista otrzymuje świadczenie ustalone według ustawowej wysokości najniższej emerytury. 13. emerytura nie jest więc podstawą do obliczenia 13. pensji.
Czy prywatny pracodawca musi wypłacać 13. pensję?
Nie. Pracownik sektora prywatnego nie ma ustawowego prawa do 13. pensji na zasadach określonych dla sfery budżetowej. Firma może jednak przewidzieć takie świadczenie w umowie o pracę, regulaminie wynagradzania, układzie zbiorowym albo innych wewnętrznych zasadach.
W przedsiębiorstwie prywatnym pracodawca może sam określić między innymi wysokość dodatku, warunki jego uzyskania, termin wypłaty oraz sposób obliczania. Dlatego przed oczekiwaniem dodatkowego wynagrodzenia trzeba sprawdzić dokumenty obowiązujące u danego pracodawcy.
Najkrócej: 13. pensja to 8,5% rocznych wynagrodzeń pracownika uprawnionego do dodatkowego wynagrodzenia rocznego, a 13. emerytura jest odrębnym, ustawowym świadczeniem o wysokości zależnej od najniższej emerytury.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu o prawo do świadczenia lub jego wysokość warto skonsultować sprawę z Państwową Inspekcją Pracy albo prawnikiem.
